Enola Gay op klompen…

Elke keer als er weer iets in het nieuws over dat rampzalige bombardement op het Irakese Hawija boven water komt, moet ik aan Paul Tibbets denken.                         Paul Warfield Tibbets Junior was de 30-jarige captain van een Amerikaanse B-29 bommenwerper, bijgenaamd ‘Enola Gay’ en vernoemd naar de moeder van Tibbets, waarmee hij op 6 augustus 1945 de eerste atoombom op Hiroshima gooide. Daarbij kwamen in totaal ongeveer honderdduizend onschuldige Japanse burgers om het leven. Naderhand verklaarde Tibbets niet trots te zijn dat hij zoveel mensen had gedood, maar wel dat hij zijn missie feilloos had volbracht. Tibbets had daarna een glanzende carrière bij de Amerikaanse luchtmacht, overleed in 2007, maar werd op een geheime plaats begraven. Beducht voor grafschennis van lieden die wellicht vonden dat hij een massamoordenaar was.

Bij de missie van de Nederlandse luchtmacht naar Hawija in 2015 is alles misgegaan. Het droevige eindresultaat was dat er minstens zeventig onschuldige Irakese burgers omkwamen, waaronder veel vrouwen en kinderen. Het ministerie van defensie meldde de catastrofe niet, informeerde het parlement onjuist, verzweeg het aantal slachtoffers en probeerde de zaak in de doofpot te houden. Opeenvolgende ministers hielden belangrijke informatie achter en Mark Rutte kon zich echt niet meer herinneren of de catastrofe ook aan hem was gemeld. Alzheimer?                                                      Uitsluitend ‘te danken’ aan de vasthoudendheid van journalisten van de NRC en de NOS weten wij nu wat wij weten over dit afschuwelijke drama. Het Nederlandse parlement en het kabinet maken er weer vooral een politiek spelletje van. Met als inzet de positie van mini-ministertje Ank Bijleveld. Mag zij blijven of moet zij op een royaal wachtgeld? Niemand heeft het nog over al die Irakese doden. Ook niet over die F16-piloot die de catastrofe veroorzaakte. Heel opvallend wordt zijn naam strikt geheim gehouden. Hij zou natuurlijk wel alle nog ontbrekende stukjes van de puzzel op kunnen lossen. Daar heeft hij, noch zijn superieuren, blijkbaar weinig behoefte aan. Er zou bijvoorbeeld uit kunnen blijken of die piloot eigenlijk ook een van de slachtoffers is die het bombardement hebben overleefd. Want een piloot die denkt een militair doel te bombarderen en daarvoor al zijn kunde, skills en moed inzet, maar door een foute briefing en/of onvolledige intelligence een woonwijk platgooit, is namelijk ook een betreurenswaardig slachtoffer.                                                                                            Zelfs als de zoon van een beroepsmilitair heb ik geen flauwe notie wat er in het hoofd van een luchtmachtpiloot moet omgaan die ‘per ongeluk’ zeventig onschuldige mensen heeft gedood. Kan je zoiets wegstoppen achter het formele standpunt alleen je plicht te hebben gedaan voor vorst, volk en vaderland? Kan zo’n man nog onbezorgd van zijn kinderen genieten of op een verjaardag vertellen waarop hij zoal zijn bommen gegooid heeft?                                                                                                                                 Het lukt mij niet om me een voorstelling te maken van het zelfreinigend geweten van luchtmachtpiloten die met een simpel klikje op een ‘joystick’ een einde maken aan soms tientallen totaal onschuldige levens. Om na de landing te horen dat er een foutje is begaan… jammer, minstens zeventig mensen dood! Ik zou mij kunnen voorstellen dat zo iemand zijn hele leven een zwaar schuldgevoel met zich meedraagt. Dat alleen nog groter wordt door het sneaky wegduiken van zijn superieuren, inclusief de verantwoordelijke minister. Dat erover te praten dan de enige uitweg zou moeten zijn om nog enigszins draagbaar verder te leven. Maar ik vermoed dat een militair totaal anders denkt en leeft.                                                                                                          Paul Tibbets schopte het na zijn apocalyptische atoomaanval op Hiroshima tot brigade-generaal bij de Amerikaanse luchtmacht, werd overladen met onderscheidingen en andere eerbewijzen. Hij schuwde de publiciteit bepaald niet en schreef zelfs een aantal boeken over zijn heroïsche missie. Paul Tibbets stierf op 92-jarige leeftijd in de heilige overtuiging…’dat het zijn vaderlandslievende plicht was geweest en dat hij had gedaan wat juist was’.                                                                                                                    Ik ben maar gestopt het te willen begrijpen.

   Send article as PDF