Never waste a good advice…

Het voelde een beetje als een bingo of een jackpot. Om in die dagelijks door-denderende tsunami van mediageweld over alles wat ook maar iets met Covid-19 te maken heeft, toch net die ene eruit te vissen waarvan je voelt dat dit wijsheden zijn die er toe doen. Waarvoor het fenomeen ‘Uitzending Gemist’ blijkbaar ook is uitgevonden, zodat je na je eerste extase nog eens rustig alle wijze woorden opnieuw kan beluisteren en wegen.

Op eerste Pinksterdag was de eminence grise Herman Tjeenk Willink te gast in het tv-programma Buitenhof. Twan Huys was de interviewer en zelden zo’n ingetogen Twan meegemaakt. Meneer Huys kan vaak bot en onbeschofte zijn vragen afvuren. Tjeenk Willink maakte hem meteen zo mak als een pasgeboren lammetje. Natuurlijk ging het gesprek over ‘De Crisis’.                                                                                                      Dus was de eerste vraag aan Tjeenk Willink of het nu eigenlijk duidelijk was of onze overheid wel kon omgaan met zoiets als een Corona-crisis. Daarop volgde een college staatsrecht dat weldadig aandeed in alle gepolariseerde discussies die wij voortdurend aan moeten horen van voor- en tegenstanders van de huidige lockdownstrategie. Boordevol populisme, politiek Popie-Jopie gebral dat alleen de bedoeling heeft om een voorpagina te scoren. Met opruiende kreten als ‘Never waste a good crisis’ om het vooral allemaal eens wat opportunistischer aan te pakken.                                                Herman Tjeenk Willink verlaagde zich daar niet toe. Hij begon bedaard te filosoferen over wat de overheid nu wel kon en wat niet. En hoe wij nu eigenlijk naar een overheid kijken en wat wij dan denken van een overheid te mogen verwachten. Hij gaf met drie classificaties aan hoe wij met z’n allen de overheid in een framewerk zetten. Allereerst een overheid die in dienst staat van de economie. Vervolgens een overheid die acteert als een bedrijf met kosten-batenanalyses. En tenslotte een overheid die naar een burger kijkt zowel als een klant en als een kostenpost. Daarna gaf hij allervriendelijks aan hoe de marktwerking bijvoorbeeld de zorgsector volledig had vernield. Noemde als voorbeeld een huisarts in een middelgrote gemeente die nu in zijn praktijk geconfronteerd werd met 15 thuiszorgorganisaties en 556 aanbieders voor jeugdzorg en WMO-zaken.                                                                                                                   Hoewel grote waardering voor de huidige inzet van Rutte c.s. fileerde hij toch heel fijntjes het overheidsbeleid. Een overheid, die namelijk toestond dat in een tijd van absolute economische hoogconjunctuur zoals het geval was vlak voordat Covid-19 toesloeg, dat de verschillen tussen arm en rijk alleen maar schrijnend groter worden, heeft duidelijk het momentum gemist. Covid-19 toonde die kloof alleen maar nog maar schrijnender                                                                                                                         Veel vertrouwen had hij er dus nog niet meteen in of deze overheid wel goed uit de crisis kon komen en citeerde respectvol en puntig professor Albert Einstein…’Je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het probleem heeft veroorzaakt’          Hij benadrukte daarbij vooral ook wel dat de crisis dus volop kansen bood om het voortaan anders en vooral beter te gaan doen.                                                                   Vanaf dat moment zag ik Herman Tjeenk Willink min of meer als het positieve alter-ego van wijlen de neoliberale econoom Milton Friedman die bij elke crisis de mogelijkheid voor een maatschappelijke en vooral kapitalistische staatsgreep propageerde. Tjeenk Willink gelooft absoluut niet in dat soort opportuniteiten. In al zijn bescheidenheid parafraseerde hij de Nederlands/Palestijnse dichter/schrijver en gewezen Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr, die ooit een prikkelende stelling had gelanceerd… ’Gezondheid, onderwijs en cultuur zijn de fundamenten van ons leven en niet de ornamenten…’                                                                                                         Misschien zou het toch niet zo onverstandig zijn dat onze regering zodra we met z’n allen Covid-19 een beetje onder de knie hebben gekregen en weer als een gek aan onze economische ratrace willen gaan beginnen, om eerst maar eens een kopje thee met de heer Tjeenk Willink te gaan drinken. Even in de spiegel kijken die deze erudiete, bescheiden en innemend vriendelijke staatsman ons kan voorhouden, kan echt geen kwaad.

   Send article as PDF