Een NH4NO3 – Explosie.

Dat ammoniumnitraat ken ik wel. Nou ja, kennen… Ooit eens vijfhonderd ton van dat spul geladen aan boord van een schip in Duinkerken, bestemd voor Casablanca. Knap gevaarlijk spul, werd er door de ladingagent bij gezegd. Moet je mee uitkijken. Blijkbaar deden wij dat dus, want zonder probleem heelhuids in Casablanca aangekomen. Was rond 1968. Meer weet ik er eigenlijk niet meer van.

Via de site van Statista kreeg ik laatst een interessant statistiekje toegestuurd met de zwaarste ontploffingen aller tijden:                                                                              1995 – Oklahoma City Bombing, 0,002 Kt, ammoniumnitraat.                                      2001 – Toulouse Factory Explosion, 0,25 kT, ammoniumnitraat.                                        2015 – Tianjin Port Explosion, 0,34 kT, ammoniumnitraat.                                                  2020 – Beirut Port Explosion, 1,50 kT, ammoniumnitraat.                                            1917 – Halifax Ships Explosion, 2,90 kT, ammonium picric.                                        1945 – Hiroshima ‘Little Boy’ Explosion, 15,0 kT, atoombom.

Ook in Tessenderlo (B) ging in 1942 een fabriek voor ammoniumnitraat de lucht in en in 1947 ontploften in Texas City (USA) drie schepen geladen met ammoniumnitraat. In totaal 770 dodelijke slachtoffers. Dus inderdaad redelijk gevaarlijk en explosief spul, dat ammoniumnitraat. Scheikundig bekend staand als NH4NO3. Een ander vergelijkend ideetje van de explosiekracht? De allerzwaarste conventionele bom ter wereld, die ooit is gemaakt, is de GBU-43 MOAB. De explosieve kracht van deze ‘Mother-Of-All-Bombs’ bedraagt slechts ongeveer één procent, 0,011kT, van de kracht van de ontploffing in Beirut…

Hier in Kruunehe zitten we met z’n allen wel hele dagen naar de witte rookpluimen van de kunstmestfabriek van Sluiskil te kijken. Hemelsbreed zo’n tweeëntwintig kilometer hier vandaan. Er wordt ammoniumnitraat gemaakt. Nog wat andere rommeltjes erbij en dan heet het ineens kunstmest. Daarvan liggen vele duizenden tonnen opgeslagen.       ‘Kan ècht geen kwaad’, zegt de Veiligheidsregio Zeeland, ‘dat wordt héél goed in de gaten gehouden’. Zeiden zij in Enschede, Texas City, Tessenderlo, Toulouse, Tianjin en in Beirut dus ook..! Alleen door een onverwachte kettingreactie gaat het toch wel eens mis. Zo heeft helaas de ervaring en de historie geleerd.                                                  De grootste door mensenhanden veroorzaakte ontploffing, naast de atoomproeven, is nog steeds de Halifax Ships Explosie. Dat gebeurde op donderdag, 6 december 1917 in het Canadese Halifax, Nova Scotia. Daar kwam om 0845 hrs lokale tijd het Franse stoomschip ‘Mont Blanc’ in aanvaring met het Noorse schip ‘Imo’. Bij daglicht, goed zicht, maar door een onbenullig misverstand bij het passeren in de toegang tot Halifax. De Noor was leeg, in ballast. De Franse ‘Mont Blanc’ was afgeladen met munitie en bijna 3000 ton ammonium picric. Door de aanvaring vloog de Fransman eerst in brand. Om 0904 hrs lokale tijd ging de ‘Mont Blanc’ met een ongelofelijk zware explosie de lucht in. In zee ontstond een tsunami van achttien meter hoog. Aan land was vrijwel geheel Halifax en omstreken tegen de vlakte. Het dodental bedroeg bij benadering tweeduizend en er werden negenduizend gewonden geteld.

Het is dan ook heel menselijk dat na zo’n onvoorstelbaar drama zoals in Beirut een mens nu weer onwillekeurig om zich heen gaat kijken om te ‘monitoren’ hoe veilig ie wel zit. Dat hoeven wij hier dus niet meer te doen, die uitgebreide risico-inventaris was eerder al eens opgemaakt. Wij wonen hier namelijk hartstikke knusjes op zichtafstand van vijf stuks antieke afgeschreven atoomcentrales, het grootste complex van DOW Chemical buiten de USA, de Yara kunstmestfabriek van Sluiskil en wij zien ’s avonds de vrolijke lichtjes van de BASF, het grootste chemiecomplex van België. Dag in dag uit schuiven er een onafzienbare reeks aan oranje LPG- en andere gastankers, chemicaliëntankers, crudetankers en enorme containerschepen in een feestelijke polonaise van ongeveer dertigduizend jaarlijkse scheepsbewegingen rakelings langs onze slaapkamerramen. In al die schepen en in die ruim elf miljoen TEU zit een voor ons totaal onbekende cocktail aan ladingen. Totaal onschuldige  producten, echter ook van allerlei explosieve aard en giftige narigheid.                                                              ‘Maar àlles is onder controle’, bezweert men ons voortdurend geruststellend. Te land, ter zee en in de lucht! En dat klopt ook alleen zolang dat het allemaal goed blijft gaan. Maar Murpy’s Law heeft namelijk ook betrekking op Kruunehe, de Westerschelde en op Zeeland… ’Anything that can go wrong, will go wrong!’                                                  Daarin schuilt misschien ook meteen onze grootste geruststelling. En dus blijf ik hier toch maar rustig en comfortabel wonen en slaap nog steeds vrijwel zorgeloos. Want Murphy’s Law is universeel. Geldt namelijk overal, ook op die plekjes waar het zogenaamd veilig zou zijn. Voor Murphy’s Law kun je je onmogelijk verstoppen.

   Send article as PDF