Meneer Jaap en ‘De Vis’

 

Ook mannen ontmoeten soms de man van hun dromen! De mijne heette Jaap van der Zwan…!
Jaap van der Zwan was reder en eigenaar van een indrukwekkende vloot hektrawlers, reeferschepen èn succesvol vastgoedontwikkelaar. In overtreffende trap multimiljonair en een in eerste instantie moeilijk te doorgronden mens. Wat ons samenbracht was dat hij bulkte van het geld en ik van de ambitie. Samen geloofden we in een toekomst voor de Vlissingse haven.                                                                                                    Jaap van de Zwan bleef een Scheveningse visserman in hart nieren, maar om uitslui-tend  fiscale redenen uitgeweken naar het Belgische Kapellen. Daar bewoonde hij een kasteelachtige villa omgeven door een heuse slotgracht met een op afstand bedienbare ophaalbrug. Op Scheveningen werd hij als visserijreder altijd respectvol door iedereen met ‘Meneer Jaap’ aangesproken. Al mocht ik later samen met hem een bedrijf opbou-wen, sprak ik hem ook altijd alleen aan met ‘Meneer Jaap’. Dat deden overigens andere vennoten ook. De man dwong op de een of andere manier dat respect af.

Toen wij vanaf 1986 onze gezamenlijke plannen realiseerden, liet Jaap op de kade in Vlissingen, naast ons bedrijf een rederijkantoor bouwen. Daar zat hij meestal alleen, want zijn bedrijf Jaczon bleef in Scheveningen gevestigd. Bij de bouw en inrichting van dat rederijkantoor werd niet bepaald op een dubbeltje gekeken. Toen zijn pompeuze residentie klaar was, werd het volgehangen met schilderijen van Karel Appel. Jaap van der Zwan was de grootste Nederlandse privé-collectioneur van Karel Appel’s schilde-rijen. Zij kenden elkaar persoonlijk ook goed.                                                              Jaap van der Zwan kon bevlogen en visionair debatteren over allerlei zakelijke affaires. Maar hij had moeite om zich persoonlijk te uiten. Dat kon hij eigenlijk alleen als hij het breedsprakig over zijn ‘Appeltjes’ had. Hij kon met zoveel persoonlijke emotie over Karel’s geklodder praten dat dit niet altijd door iedereen even serieus werd genomen. Maar ik had toch al snel in de gaten dat achter de façade van een bikkelharde zaken-man ook een gecompliceerd gevoelig mens schuilging.                                                     Als Jaap ’s morgens arriveerde in zijn gestroomlijnde Jaguar XJS 6.0 V12, een pooier-bak waarvoor men zich op de Amsterdamse Wallen niet had geschaamd, kwam hij altijd eerst bij ons op het kantoor een bakkie doen. De werkdag werd traditioneel gezamenlijk afgerond met een paar stevige whisky’s. Totdat mevrouw Van der Zwan vanuit Kapellen bozig belde waar ie nou weer bleef… Met Jaap van der Zwan kon je ‘s morgens in een zakelijk dispuut  knallende ruzie hebben, maar ’s avonds werd dat probleemloos weer gladgestreken middels alcoholische mediatie van de Schotse firma Chivas Regal.

Op een maandagmorgen kwam Jaap van der Zwan ons kantoor binnen en bekende onder het geslurp van zijn koffie dat hij de vorige dag nogal ondeugend was geweest. Wij gokten al handenwrijvend op een ongegeneerd  Harvey Weinstein-achtig verhaal. Bedremmeld biechtte hij op ondanks zijn gereformeerde levensovertuiging toch op zondag tijdens een kunstveiling een sculptuur van Karel Appel te hebben gekocht, genaamd ‘De Vis’. Dàt buitenkansje kon hij als Scheveningse visserman vanzelf-sprekend niet laten lopen!  Heel onsportief wilde hij de aankoopprijs niet vertellen, maar die lazen we later stomtoevallig in de PZC… honderddertigduizend piek!                          Een week later arriveerde per bestelwagentje hèt kunstwerk… Een van triplex slordig in elkaar geknutseld geval dat van krakkemikkigheid bijna uit elkaar viel. Daar had Appel wat felle kleuren lukraak overheen geklodderd en kláár was Karel..! Bezorgd vroegen we Jaap van der Zwan of hij op die zondagse kunstveiling toch wel helemaal nuchter was geweest. Meneer Jaap wimpelde onze bedenkingen weg met…‘Zodra Karel Appel naar de eeuwige jachtvelden vertrekt, gaat ook meteen de prijs van dit ding vijf keer over de kop!’

Maar Karel Appel ging voorlopig nog niet dood… Jaap van der Zwan helaas wel!          Medio 1995 werd bij hem longkanker geconstateerd. Meneer Jaap had zijn hele leven zware shag van De Weduwe gerookt en kreeg daarvoor de rekening gepresenteerd. Het gevecht dat volgde, kon ook Jaap niet meer winnen.                                           Begin februari 1996 kwam Meneer Jaap in Vlissingen persoonlijk afscheid nemen en nodigde hij mij uit om in Kapellen nog één keer naar zijn ‘Appeltjes’ te komen kijken. Een week later liepen we samen langs de woeste veelkleurige creaties van Karel en zeiden elkaar de dingen die er nog gezegd moesten worden. Op maandag 25 maart 1996 overleed Jaap van der Zwan, nog maar 59 jaar oud.

 

   Send article as PDF