The United States of Beveland

Vanaf onze dijk van Kruse Veer (+10,108 m NAP) is heel Zuid Beveland met het blote oog heel aardig te overzien. De verschillende kerktorens van de dorpjes in de Zak, de kerncentrale van Borssele, de kranen van het Sloegebied, de Goese televisietoren, de monumentale kerktoren ‘de Stoere Zeeuw’ van Kapelle, de dijken van de Oosterschelde en alle windturbines aan de Oesterdam. Van Noord-Beveland valt weinig te bekennen, daar staan alleen boerenschuren en windmolens.

Mooi overzichtelijk dus en makkelijk te managen, zou je zo denken. Want er wonen bij elkaar in die vijf Bevelandse gemeenten slechts 104.396 inwoners. Minder dan in de stad Dordrecht, 117.000 inwoners en net ietsje meer dan in de gemeente Roosendaal met 77.000 inwoners. Wij spreken op Beveland allemaal ongeveer hetzelfde dialect, lezen samen met de buren de PZC en kochten tot voor kort allemaal hun energie bij de PZEM. Ook al snappen wij niet altijd precies wat er mee wordt bedoeld, maar wij zijn er toch trots op om Zeeuw te zijn. Wij laten ons dat oubollige boertige imago maar een beetje aanleunen, evenals de landelijke schaamlap dat wij ‘zuunig’ zijn, op het gierige af! Halen wij verder de schouders voor op, klopt toch niks van. Integendeel, wij hebben ons leven zelfs ‘buutehewoon’ bourgondisch en rijk ingericht, op het overdadige af!      Om die honderdduizend Bevelanders allemaal de goeie kant op te laten lopen, hebben wij na de laatste gemeentelijke herindeling de koek verdeeld tussen vijf verschillende gemeenten. De beschikking hebbend over vijf geheel gestoffeerde gemeentehuizen en vijf complete gemeentelijke organisaties. Drie burgermoeders en twee burgervaders zijn op voorspraak van Han Polman door ZMS benoemd om elk een van die vijf gemeenten onder de duim te houden. Gelukkig hoeven zij dat niet alleen te doen. Daarvoor hebben zij samen de beschikking over vijftien wethouders (m/v) en in totaal maar liefst eenen-negentig gemeenteraadsleden (m/v). Elke gemeentelijk regiem natuurlijk aangevuld met gemeentesecretarissen, griffiers, voorlichters, juristen, bodes, koffieschenkers en een regiment receptiepersoneel.                                                                                              Dordrecht heeft naast een burgemeester slechts vijf wethouders en negenendertig raadsleden. Roosendaal beschikt behalve een burgemeester over vijf wethouders en vijfendertig gemeenteraadsleden.                                                                                      De huidige bestuurlijke Bevelandse segregatie levert in de dienstverleningen een redelijk chaotisch beeld op, dat niet voor elke burger even duidelijk is. Een hoeveelheid gemeentelijke sores wordt op de Bevelanden al centraal geregeld, zoals Wmo-taken, belastinginning en diverse zorgactiviteiten. Daarnaast is het een lappendeken van bestuurlijke willekeur. Bereikbaarheid en openstelling van gemeentehuizen is in iedere gemeente anders. Evenmin wordt gebruik gemaakt van uniforme formats voor de gemeentelijke websites. Ophalen van zoiets simpels als huisvuil kan per gemeente verschillen. Ook de kosten van grafrechten zijn in het Bevelandse overal weer anders. De legesverordeningen van de vijf Bevelandse gemeenten zijn exclusieve individuele kunstwerkjes. Gemeentelijke belastingen idem. Een bouwvergunning kost nergens hetzelfde. Evenals de openingstijden van winkels op zondag en het afsteken van vuurwerk, etc.                                                                                                                    Voor wie eraan hecht, hebben die vijf verschillende gemeenten op de Bevelanden allemaal hun eigen lokale charme. Historische verbondenheid en emotie spelen hier duidelijk een rol. Maar ook soms omdat sommige autochtonen elkaar in de Bevelandse dorpen het licht in de ogen nog niet gunnen en goed verstopt in hun eigen bubbel willen blijven scharrelen.                                                                                                      Rationeel lijken die vijf Bevelandse gemeenten hun langste tijd natuurlijk wel te hebben gehad. Gelukkig ga ik daar niet over. Wie er wel over gaat, is mij overigens ook niet helemaal duidelijk. Evenmin hoe zuiver de democratische processen van voorgaande gemeentelijke herindelingen werkten.                                                                            Mijn geboortedorp Hansweert was daar een sprekend voorbeeld van. Het wormvormig aanhangsel van de huidige gemeente Reimerswaal had rationeel en geografisch destijds natuurlijk direct bij Kapelle moeten worden gevoegd. Emotioneel ook voor mij, maar dat dan weer alleen omdat mijn voorgeslacht van vaderskant uit Kapelle afkomstig is. Kijk…en dàt bedoel ik dus! Vijftig jaar geleden was er bij de herindeling nog een heel gedoe over. De burgemeesters van Kruiningen en Kapelle lagen stevig met elkaar in de clinch en dus organiseerde de PZC maar een onofficieel referendum in Hansweert. Vierentachtig procent van de ‘Answestenaers’ koos voor Reimerswaal.      Zo zal dat in de rest van de Bevelanden ook wel eens kunnen gebeuren als er iemand op het briljante idee komt om van vijf één te maken. Bestuurlijke koudwatervrees wint het voorlopig heus nog wel even van de ratio… éventjes dan nog!

   Send article as PDF