Allemaal Hollands Glorie?

In Amerika leren de kinderen op school dat in 1619 de eerste Afrikaanse slaven aan boord van een Zeeuws schip in Virginia aankwamen. In Nederland leren wij dat onze kinderen niet. Schaamte?                                                                                                De eerste Nederlandse slavenhandelaren kwamen uit Vlissingen en Middelburg. Daar zijn beide Zeeuwse steden rijk van geworden en al hun stedelijke grandeur komt daar vandaan. Hebben wij het ook liever niet meer over.

De VOC heeft NL enorme rijkdom en welstand verschaft door de handel op de Oost. Inmiddels blijkt dat wel gepaard te zijn gegaan met grootscheepse uitbuiting, onder-drukking en massamoord. J.P. Balkenende was er nog trots op ook. Moesten wij maar eens een voorbeeld aan nemen…tòch?                                                                            Michiel de Ruyter is onze grootste zeeheld, kwam uit Vlissingen en het ziekenhuis in Goes is naar ‘m vernoemd… Lees zijn biografie van Ronald Prud’homme van Reine er maar eens op na. Hele stoere bink, die Michiel, maar ook een wrede vechtersbaas die een deel van zijn forse fortuin vergaarde door te stelen van het voedingsgeld bestemd voor zijn bemanningsleden.                                                                                                De West-Indische Compagnie bezat in de zeventiende eeuw zelfs het monopolie op de Trans-Atlantische slavenhandel. Daar wordt nu schouderophalend aan voorbijgegaan. Langzaam maar zeker blijkt ook ons meest recente koloniale verleden in Indonesië toch ietsje minder glorieus en romantisch te zijn geweest dan in geschiedenisboekjes staat. Om een wat beter idee hierover te krijgen, is het boek ‘Revolusi’ van de Belg David van Reybrouck een absolute aanrader. Je wordt er niet vrolijker van, wel wijzer.

Alle straatnamen hier op Kruse Veer zijn ontleend aan de namen van schepen van de VOC uit onze Gouden Eeuw. Valt ook niet mee om steeds weer een beetje leuk naam voor al die straten te verzinnen. Maar de gemeente Reimerswaal heeft ongetwijfeld het thema voor de straatnamen van Kruse Veer met de beste bedoelingen gebruikt. Een wat naïef eresaluut wellicht?                                                                                          Een paar dolenthousiaste medebewoners wilde dit ook nog eens onderstrepen door de gemeente voor te stellen een partijtje oude scheepskanonnen op de boulevard op te stellen. Ongetwijfeld hartstikke goed bedoeld. Misschien toch maar beter niet doen!      Mijn gemoedsrust en woongenot worden beslist niet gekieteld door een partijtje ouwe roestige kanonnen…die plantenbakken vind ik al prima zo! God mag weten waarvoor die antieke kanonnen allemaal gebruikt zijn en op wie ermee geschoten is.

Onze straat heet ‘Ravenstein’ naar het gelijknamige VOC schip. Op 8 maart 1719 werd door de Heeren XVII opdracht voor de bouw van het schip gegeven. Gebouwd in Middelburg en op woensdag 15 februari 1721 in de vaart genomen…dus vandáág op de kop af driehonderd jaar geleden!  Er màg in de straat gevlagd worden… Het schip werd destijds vernoemd naar een buitenplaats, waarschijnlijk een landelijk vakantiehuis van de Middelburgse reder, gelegen tussen Middelburg en Aagtekerke.

De ‘Ravenstein’ was 145 voet lang, driemaster, 800 ton laadvermogen, een bemanning van tussen de 200 en 250 koppen en bewapend met 40 kanonnen. Na de eerste reis kwam het schip op zaterdag, 2 september 1721 in Batavia aan, onder commando van kapitein Reinier Hijpe.                                                                                                        In de nacht van zondag op maandag, 8 op 9 mei 1726 strandde de ‘Ravenstein’, onderweg naar Ceylon, onder bevel van kapitein Anthonie Klink, op een koraalrif bij de Maladiven in de Indische Oceaan. Het schip verging jammerlijk. Of er ook mensen omkwamen, vermeldt de historie niet. Wel dat er acht kisten zilver en een kist goud konden worden geborgen. In 1997 werd het wrak van de ‘Ravenstein’ door duikers ontdekt en werden er nog een anker, een kanon en wat Hollands aardewerk boven water gehaald.                                                                                                                  Over wat zich tijdens de operationele vaarperiode aan boord van de ‘Ravenstein’ allemaal heeft afgespeeld, is vooralsnog weinig bekend. Hoogstwaarschijnlijk geen slavenhandel tussen West Afrika en Amerika. Maar ook onderweg naar en in Oost-Indië zal zich nog wel het een en ander hebben afgespeeld.                                                    De Zeeuwse schepen die in 1619 de allereerste Afrikaanse slaven naar Amerika brachten, hadden kaperbrieven aan boord die waren afgegeven door de Vlissingse reder en burgemeester Joost de Moor. Wellicht dat die veertig kanonnen van de latere ‘Ravenstein’ ook niet alleen bedoeld zijn geweest om er kleiduiven mee te schieten.    Daarom, als ik er ooit door iemand naar gevraagd zou worden waarom onze straat eigenlijk Ravenstein heet, verwijs ik voorzichtigheidshalve maar naar dat alleraardigste vakantiehuisje ergens tussen Middelburg en Aagtekerke…                                            Naast grote geesten als Desiderius Erasmus, Baruch Spinoza, Rembrandt van Rijn, Christiaan Huygens, Hans Lipperhey en Johan Cruijff heeft onze vaderlandse geschie-denis echt niet alleen maar Hollands Glorie opgeleverd. Enige argwaan is dus altijd wel op zijn plaats.

   Send article as PDF   

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.