Is het ijs al dik genoeg?

Al vele jaren vaste prik op het bureaublad van mijn laptops. De site van het Finnish Meteorological Institute met de dagelijkse Ice Charts. Gelukkig ook in het Engels, want Fins is voor mij nog onbegrijpelijker dan Chinees. Tijdens de wintermaanden zit ik daar geregeld op te kijken hoe het met de ijssituatie in de Botnische en de Finse Golf is gesteld. De kaart bestrijkt de hele Oostzee tot Kiel en Kopenhagen. Prachtige kaart met prima gegevens voor de kapiteins van de schepen die naar de havens in het noorden moeten.

Hoogstwaarschijnlijk horen die kapiteins ook wel bij al die mensen die blij worden van de ijssituatie van eind januari 2021. Vroeger was het normaal dat de schepen bij Kiel of Kopenhagen al het ijs inliepen en dan was het nog een hele ruk naar het noorden van de Oostzee. Bijna negenhonderd mijl naar Lulea in de Botnische Golf of zevenhonderd-tachtig mijl naar Sint Petersburg in de Finse Golf. Dus dagenlang de scheuren en geulen in het ijs opzoeken, geregeld stoppen om de wierbakken met sludge-ijs weer open te maken, uitkijken voor blauw ijs om de schroef niet te beschadigen en met de hele bemanning ijshakken op het voorschip. De laatste tientallen mijlen naar de havens waren alleen vaarbaar achter een ijsbreker. Soms er achteraan stomend, soms als het ijs te dik was door de ijsbreker er door gesleurd worden. In de haven zelf was het meren ook niet zo simpel meer als het in de zomer was. Op allerlei manieren met een sleepboot alle ijsschotsen voor de kade te breken en weg te schuiven. Soms een urenlang en vooral een steenkoud karwei. Eenmaal gemeerd was het dan nog de vraag of de bootwerkers wel aan boord kwamen. Als het meer dan vijfentwintig graden vroor, kwamen de heren niet. Trouwens als het net zwaar gesneeuwd had, kwamen zij ook niet. Sneeuwruimen betaalde namelijk destijds veel beter. IJs en sneeuw gaven in het hoge noorden niet al te veel jolijt, wel de nodige narigheid. Dus zullen de kapiteins en bemanningen van de schepen in de Oostzee het nu ook niet meteen gaan missen. De huidige generatie weet ook haast niet meer anders.

Het is nu al weer heel wat jaartjes geleden dat ik op de Ice Chart van het FMI de Botnische Golf helemaal dichtgevroren zag. Dat zelfs eind januari er nog veel open water in de Botnische en Finse Golf is, lijkt intussen doodgewoon geworden. Geen van de schepen die hier langs Kruse Veer komen en lijndiensten onderhouden op Noord-Zweden en Finland hebben nog door het ijs totaal kaal geschuurde water- en windlijnen buitenboord. Weinig ijs en betere verf!                                                                              De Finse, Zweedse en Russische ijsbrekers, ooit de rauwdouwers van de Oostzee, hebben nu een bijzonder tam baantje gekregen. Alleen nog een beetje haventoegangen bevaarbaar houden, that’s all! Vroeger bestreken zij de hele Oostzee om de konvooien koopvaardijschepen vanaf Gotland naar het noorden te brengen. En weer terug. Die ijsbrekers hielden de hele economie van het noorden aan de praat! De assistentie van de ijsbrekers was altijd gratis. Tenzij er schepen met te weinig motorvermogen zich te ver in het ijs waagden. Wel moest er in Zweedse en Deense havens bij het havengeld altijd ‘Ispengar’ worden betaald, de ijsbelasting, een kleine contributie in de ongetwijfeld huizenhoge kosten.

Voor de noordelijke Scandinaviërs moet de klimaatverandering intussen allang geen vraagteken meer zijn, maar een keihard vaststaand feit. De extreme temperaturen en barre omstandigheden zijn een zeldzaamheid geworden. Op dit moment is het in Lulea, bovenin de Botnische Golf, lekker zonnig en min 12 graden. Voor ons zijn de warme winters nu vooral lullig omdat er wéér geen Elfstedentocht komt. Maar in het noorden wordt daar toch genuanceerd over gedacht.                                                                  Vijftig jaar geleden, zo kort nog maar, zagen mijn winters in het hoge noorden er totaal anders uit. Die lijn doortrekkend is het een hele intrigerende vraag hoe het over zo’n vijfhonderd daar en ook hier zal zijn… Daar in Finland geeft het FMI dan waarschijnlijk al een paar honderd jaar helemaal geen Ice Charts meer uit… Hier in NL zal het getijdenboekje er ook wel heel anders uit zien, zijn de peilschalen ook allemaal vervangen en blijkt ook de doorvaarthoogte van de Vlakebrug veel te laag te zijn geworden. Plus nog een paar dingen…

   Send article as PDF