Ciska

Op vrijdag 29 juli 1921, dus vandaag precies honderd jaar geleden, werd zij in Middel-burg geboren, Francisca Wilhelmina. Als tweede dochter van Izaak Caljouw en Jacoba de Klerk. Zij noemden haar Ciska. Izaak Caljouw was elektricien bij de Vitritefabriek. Vierentwintig jaar later zou zij de meest bijzondere vrouw van mijn leven worden.          Zij was mijn moeder.

Ciska groeide op in en rond Klein Vlaanderen, een mooie ruime straat bij het Middel-burgse Gasthuis, aan het Bolwerk tussen de Seisbrug en de Noordsingel. Ondanks haar aangeboren handicap, een ernstige vorm van astma, had zij een fijne jeugd. Blonk erg uit op school maar mocht ondanks al haar talenten niet doorleren. Wel mocht zij ’s zomers de schoolvakanties doorbrengen op het kasteel Westhove, jeugdcentrum bij Domburg, want de frisse zeelucht zou goed zijn voor haar astma. Zij ging eerst bij de Middelburgse banketbakkerij van Vroon in de Lange Noordstraat werken. Later in de chique damesmodezaak ‘De Duif’, ook in de Lange Noordstraat.                                    In Middelburg ontmoette zij ook mijn vader Hans, die destijds werkte als huisbediende bij de familie van jonkheer Quarles van Ufford, die van 1921 tot 1940 commissaris van de Koningin in Zeeland was. Bij ons thuis heeft altijd prominent een fraaie pentekening aan de wand gehangen van de dubbele Abdijpoort, tussen de Balans en het Abdijplein. Het kon daar ’s avonds hartstikke donker zijn. Mijn broer en ik zijn daar nooit echt het fijne over te weten gekomen, maar wij vermoeden wel dat in die donkere Abdijpoort de eerste basistraining heeft plaatsgevonden welke uiteindelijk tot ons beider conceptie heeft geleid.                                                                                                                    Het Duitse bombardement op Middelburg, van 17 mei 1940, waarbij vrijwel de gehele historische binnenstad van Middelburg werd verwoest, maakte Ciska helemaal mee. Zij zou daar later nog veel over vertellen.                                                                              Op vrijdag 14 augustus 1942 trouwden Ciska en Hans in Middelburg en gingen daarna in Hansweert wonen. Daar werden later mijn broer Frits en ik geboren, in de Nieuwe Kerkstraat. Mijn grootouders van vaders kant woonden ook in Hansweert, aan de Boomdijk. Na de oorlog vertrok vader Hans met het Bataljon Zeeland naar Nederlands-Indië om daar orde op zaken te gaan stellen maar zou niet onbeschadigd terugkomen. Ciska stond er met haar twee jonge kinderen drie jaar lang alleen voor. Na de watersnoodramp van 1953 verhuisden wij in 1954 naar Middelburg. Mijn vader was beroepsmilitair en werd overgeplaatst naar het garnizoen Middelburg.

Mijn moeder Ciska had veel goede talenten maar blonk vooral uit als ‘overhoormoeder’ voor haar beide studerende zonen. Voor elk proefwerk op de MULO en later op de Zeevaartschool konden wij elke avond urenlang een beroep op haar doen. Zij vond alle leerstof namelijk veel leuker dan wij…aardrijkskunde, goniometrie, Engelse vocabulaire, natuur- en wiskundige stellingen, stereometrische axioma’s, etc. Zij nam zaken veel sneller op dan ik. Zij had een fotografisch geheugen. Wat zij eenmaal gelezen had, wist zij voor altijd. Een autodidactisch erudiet fenomeen die verbluffend goed Engels, Duits en Spaans sprak en schreef. Meer van astronomie wist dan ik zelf beroepsmatig ooit zou leren.                                                                                                                        Toen mijn broer en ik gingen varen, werd vader Hans vroegtijdig gepensioneerd en begonnen Hans en Ciska ’s winters in Spanje te overwinteren. Ciska sprak na één winter beter Spaans dan Louis van Gaal later in zijn hele leven zou leren. ’s Zomers voeren zij door heel Zeeland met hun kajuitzeiljachtje dat Ciska heel toepasselijk ‘Roaring Forties’ had genoemd.                                                                                      Ciska was trots op haar beide zeevarende zonen. Hield van ons beiden gedetailleerde plakboeken bij. Zij genoot enorm van de zeereis van twee weken die ik in 1972 mijn ouders aanbood om als passagiers mee te gaan op de ‘Leuvehaven’ waar ik toen net een jaar als kapitein op voer. Een prachtige reis naar Denemarken en Zweden, als een soort finale herstelbetaling voor alle gedane financiële offers en uren die Ciska mij had overhoord.                                                                                                                        Ciska was een geweldige oma voor haar kleinkinderen. Naast alle wijsheden die zij haar nageslacht wilde meegeven, werden zij verwend met aandacht, liefde en mochten zij elke dag zeggen wat ze wilden eten. Zij heeft ook nog haar achterkleinkind Merel in haar armen gehad. Tot haar eigen verbazing, gezien haar levenslange broze gezond-heid, haalde zij zelfs nog het jaar 2000.                                                                        Haar laatste levensjaren woonde zij in de serviceflat ‘De Middelburcht’ in de Middel-burgse Griffioen en werd zij minder mobiel. Mooie herinneringen aan de talloze uren-lange stadswandelingen op zondagmorgen. Duwend achter haar rolstoel terwijl Ciska verhalen vertelde over elke straat waar we doorkwamen of elk huis dat we passeerden. Wist meer te vertellen over Middelburg dan welke gediplomeerde stadsgids ook. Na afloop kopje koffie en een slagroomgebakje op de Markt op het zonnige terras van ‘De Huifkar’. Heerlijke momenten met een sublieme kwaliteit van leven! Zij was een lief, zorgzaam en zeer betrokken mens, maar soms ook nogal eigenzinnig en eigenwijs. Niet iedereen kon het zo goed met haar vinden als ik.                                                      Ciska overleed onverwacht na een ogenschijnlijk onschuldige ingreep in het Vlssingse ziekenhuis op donderdag 18 januari 2001. Bedroefd geen echt afscheid te hebben kunnen nemen, want wij waren op de overhaaste terugreis van een skivakantie in Tignes. Maar dankbaar dat zij zonder pijn of lijden was gegaan. Sindsdien wordt zij als een mooi mens gemist.

   Send article as PDF   

4 gedachten over “Ciska

Reacties zijn gesloten.