De Spaanse herfst stinkt nogal…

Een herfstmorgen in Altea la Nova. Windstil en de ochtendnevel hangt nog over de Marina Baixa. Tenminste dat lijkt zo. Blijkt bij nader inzien helemaal  geen nevel te zijn! Het is róók! Overal in de lagere gedeelten onderaan de Sierra de Bernia en rond het massief van de Puig Campana. Om te weten of het al herfst is, heb je hier geen thermo-meter nodig, noch een kalender. Alleen even buiten ruiken… Spanjaarden zijn echt hele toffe gasten, maar ook wel allemaal ernstig erfelijk belaste pyromanen.

Die rookstank in de herfst hoort bij Altea zoals in de zomer de geur van zonnebrandolie bij het strand van Benidorm. Zodra ze in Benidorm wel zo’n beetje uitgesmeerd zijn, beginnen ze hier te stoken. In Spanje, althans hier in de Regio Valenciana, ligt geen gasnet. Verwarming is elektrisch en koken doet men met de beroemde oranje/rvs butaan- of propaanflessen. In een vorig appartement doofde op een zaterdagacond het gasfornuis ineens halverwege de voorbereiding van een exquise avondmaaltijd. Omdat Repsol en Cepsa, twee grote Spaanse private energiekolossen, elkaars lege flessen niet accepteren, moest ik twintig kilometer met de auto gaan rijden om ergens een volle gasfles te bemachtigen. In dit appartement kunnen we gelukkig elektrisch koken. Maar elektriciteit is duur en wordt steeds duurder, ook hier in Spanje.                                    Dus de modale kouwelijke Spanjaard begint na Allerheiligen zijn casa te verwarmen door allerlei soorten hout te stoken in z’n allesbrander. Als wij ’s morgens met de auto naar beneden rijden, zit Pepe achterin z’n bench te niesen en te proesten vanwege de rookstank die de koets binnenwaait.                                                                              Daarnaast heeft elke Spanjaard die buiten woont ergens achter in zijn tuin een stook-plaats gemetseld waarin hij het snoeihout van z’n olijf- en sinaasappelbomen kan en mag verbranden. Maar daar flikkeren zij volgens mij ook alles in wat een beetje wilt branden en te hard stinkt om het in de allesbrander te stoppen. Vanaf het terras kijken wij dan ’s morgens uit over al die brandhaarden en de rookwalmslierten die over de hele Marina Baixa liggen. In het appartement hebben we er niet echt last van, daarvoor zitten wij net te hoog. Maar door de windstille ochtenden blijft de rookvervuiling lang hangen.                                                                                                                                De houtverbranding is in Spanje al decennialang de allergrootste luchtvervuiler. Veel groter dan de industrie of het verkeer. Dus daar helpt de aanschaf van elektrische auto’s ook zo erg tegen. Ook in NL is overigens een kwart van alle fijnstof in de atmosfeer al een gevolg van houtstook. Hier in Spanje moet dat dan wel een veelvoud zijn, want vrijwel elke Spanjaard stookt. Of in zijn houtkachel, in zijn tuin of beiden. Natuurlijk zijn daar van overheidswege in Spanje ook allerlei regels voor. Maar de Spanjaard die zich daar iets vanaan trekt, moet nog geboren worden.                            De situatie in Spanje is niet anders dan in veel zuidelijke landen van Europa. Uit de berichten die we nu uit NL horen, met de absurd stijgende energietarieven, zullen er in NL deze winter ook massale hoeveelheden openhaardhout tegen worden opgestookt. Totdat het uitverkocht is, dan komen de oneway-pallets aan de beurt. De motorzagen zijn straks ook niet meer aan te slepen bij de Gamma. Allemaal perfecte manieren op het CO² gehalte in de atmosfeer op het desastreus hoge peil te houden, c.q. nog wat op te peppen. Want elektriciteit en gas kunnen nog zo duur worden, de zuinige NL’er vindt altijd wel een escape.                                                                                                        De Spaanse escape hangt elke morgen over de Marina Baixa, al sinds oudsher en er is geen sterveling die een idee heeft hoe deze massale vervuiling ooit gestopt zal moeten worden. Simpelweg omdat niemand dat ook echt wilt. In NL kunnen we natuurlijk heel kwaad en huichelachtig naar Tata Steel, Rijnmond, Schiphol, de laatste kolencentrales en de Zeeuws-Vlaamse kanaalzone kijken als dé grote luchtvervuilers. Hier in Spanje is dat wat simpeler. Het zijn de Spaanse pyromanen zelf en die stoken elke winter of hun ziel en zaligheid ervan hangt. Want waar het stinkt, is het meestal wel warm.

   Send article as PDF